Doener des Vaderlands

Tijdens de MasterPeace Great Minds Meeting werd MasterPeace founder Ilco van der Linde officieus uitgeroepen tot ‘Doener des Vaderslands’ en wel door iemand die een dergelijk besluit niet over één nacht ijs zou laten gaan. Namelijk ‘Denker des Vaderslands’ Hans Achterhuis. Waarom dit plaatvond lees je hier terug.



Doener des Vaderlands

door: Hans Achterhuis
foto’s: Fien Weeda

Wanneer je een lied eindeloos hoort, komt het te pas en te onpas in je geest terug. We Don’t Need Another Hero van Tina Turner is nooit geheel uit mijn geheugen verdwenen. Mijn dochter Anne Mieke en haar hartsvriendin Johanne speelden het in de tweede helft van de jaren tachtig van de vorige eeuw eindeloos op de autoradio tijdens een kampeervakantie in Zuid-Frankrijk. Het dreunt bij mij nog na.

We hebben geen helden meer nodig, was de populaire boodschap van het laatste decennium van de vorige eeuw. Ik hoorde die in liedvorm dan ook graag. We hadden genoeg van de heldhaftigheid die alleen maar strijd, oorlog, dood en ellende met zich meebracht. Met Francis Fukuyama beleefden wij het einde van de bloedige geschiedenis van de mensheid. De belangrijkste strijd leek gestreden, de hele wereld zou zich ontwikkelen tot een vreedzame, democratische samenleving.
Dat dit niet gebeurd is, hoef ik u vandaag niet te vertellen. De wereld staat in brand: van Afghanistan tot Oekraïne, van Syrië tot Mali en Soedan, maar ook van Ferguson in de Verenigde Staten tot de Schilderswijk in ons eigen Den Haag. Mijn boodschap is dat we vandaag juist wél helden nodig hebben, maar dan niet van de traditionele soort. We hebben nieuwe helden nodig, we do need new heroes, maar dan wel het soort helden dat Enzensberger ‘helden van de terugtocht’ noemt. We hebben helden nodig die vreedzaam kunnen vechten, die compromissen voor de vrede durven sluiten. Nelson Mandela die de dialoog met het Zuid-Afrikaanse apartheidsbewind nooit verbrak, was zo’n held, net als Michael Gorbatsjov die op vreedzame manier de Sovjet-Unie ontmantelde.

U hoort het goed, het vechten is niet voorbij, maar we moeten vreedzaam leren vechten. Nico Koning en ik schreven er een boek over dat MasterPeace straks aangeboden krijgt, getiteld De kunst van het vreedzaam vechten. Als filosofen analyseren we daarin de ontwikkeling van de mensheid van traditionele culturen naar de moderne beschaving, van gewapende oorlogen tot manieren en instituties van vreedzaam vechten. Achilles en Simson waren traditionele helden uit onze Griekse en Joodse voorgeschiedenis die duizenden tegenstanders versloegen in een bloedige strijd. We besteden er in ons boek ruim aandacht aan. Om een voorbeeld te geven dat de Bijbelkenners onder u niet onbekend zal zijn: als eerste zelfmoordterrorist in de geschiedenis doodde Simson in Gaza met één enkele handeling meer vijanden dan de Israëliërs onlangs in enkele weken. Dat soort heldhaftigheid hebben we inderdaad niet meer nodig, want het leidt niet tot vrede, maar roept alleen maar wraak en weerwraak op.

Nico Koning en ik zijn niet in de eerste plaats vredesactivisten; we hebben een filosofisch boek geschreven. We wilden begrijpen hoe het geweld dat de mensheid sinds haar ontstaan begeleidt, in de loop van de geschiedenis beteugeld is en nog beter beteugeld kan worden. Vanuit dit begrip kan naar onze overtuiging de gewelddadigheid die we om ons heen zien, des te beter vreedzaam bestreden worden. Maar het is aan anderen om dit vooral in de praktijk uit te werken en aan te pakken.
Dat ik het eerste exemplaar van De kunst van het vreedzaam vechten heb aangeboden aan Ilco van der Linde, grondlegger van MasterPeace, is een symbolische handreiking van de theorie aan de praktijk. Zelf heb ik twee jaar lang de eretitel ‘Denker des Vaderlands’ mogen voeren. Als ik kijk naar Ilco van der Linde’s activiteiten, niet alleen in deze Vredesweek, dan verdient hij zonder meer de titel ‘Doener des Vaderlands’.

doener1

De wereldwijde beweging MasterPeace, die vooral bekend is door het organiseren van vredesconcerten, richt zich voornamelijk op het stimuleren van een nieuw soort leiderschap vanuit komende generaties. Stichtersfiguren als Gandhi, King, Rosa Parks en Mandela zijn ook ooit jong geweest, zo is de redenering. Welke ervaringen hebben hen, toen ze nog geen bekende persoonlijkheden waren, ertoe gebracht te doen wat ze hebben gedaan? Onder het motto ‘Be a Nelson’ heeft Ilco van der Linde een campagne gestart:

[t2] Mandela kennen we allemaal. Maar ooit was hij Nelson. Een jongen die ook onverschillig had kunnen zijn, weg had kunnen kijken, niets had kunnen doen. Maar dat liep dus anders. Hoe vaak zal dat weer opnieuw anders lopen als we nog veel meer Nelsons (en Rosa’s) weten te raken om niet weg te kijken?

[t1]Uit dezelfde nog ongepubliceerde notities van Ilco van der Linde komt de formulering van een soort visioen, dat fraai de intenties typeert bij dit zoeken naar nieuw leiderschap bij zowel MasterPeace als andere vredesgroepen:

[t2] MasterPeace gaat over de oorlogen die er niet zijn gekomen. Want ze zijn voorkomen. Het vertelt over die andere toekomstige Afrikaanse leiders, die niet corrupt zijn. Over die andere toekomstige Europese leiders, die niet cynisch zijn. Over die andere toekomstige Arabische leiders, die niets op hebben met extremisme.